Pomiędzy moimi wyjazdami, chorobami a zaprzestaniem przynoszenia czegokolwiek przez funkcjonariuszy uzdrawianej Poczty Polskiej dotarła do mnie książka – dar od Profesora Ryszarda Lipczuka. Nie pamiętam dokładnie, ale wychodzi na to, że to „selbstprezent” urodzinowy.
Cenny zbiór porozpraszanych artykułów, które obok siebie cieszą i świecą. My leksykografowie kochamy takie zestawienia – wielcy pisarze a innowacje językowe. Tematem, który połączył mnie z zasłużonym szczecińskim germanistą, jest kwestia językowego puryzmu i adaptacji, pardą, znaczy, wybaczcie, wyrazów obcego pochodzenia na gruncie (na glebie) rodzimego języka.
Ciekawy jest też jednak zupełnie świeżutki krótki tekst, zestawiający użycia słów takich jak faszyzm i nacjonalizm (oraz ich pochodnych) w mediach niemieckich. Inspirujące do stałych obserwacji i utrwalania użycia języka. Co się w jednym momencie może wydać ekscesem, za czas jakiś wchodzi do słowników i ogólnospołecznego mentalu.
Są jeszcze leksykografowie w Szczecinie. Sto lat, Panie Profesorze!
Spis treści
WSTĘP
1. Odmiany narodowe języka niemieckiego
1.1. Sytuacja językowa w Austrii
1.2. Sytuacja językowa w Szwajcarii
13. Język niemiecki w księstwach Luksemburg i Liechtenstein
2. O roli języka niemieckiego w świecie nauki
3. Walka z wyrazami obcymi w języku niemieckim
3.1. Zapożyczenia w języku niemieckim
3.2. O historii puryzmu językowego w Niemczech
3.3. Niemiecki Michel
3.4. Nie tylko puryści. O kilku autorach niemieckich z XVII wieku
3.4.1. Georg Philipp Harsdörffer (1607–1658)
3.4.2. Johann Rist (1607–1667)
3.4.3. Justus Georg Schottelius (1612–1676)
3.4.4. Philipp von Zesen (1619–1689)
3.5. Słowniki zniemczające
3.6. Johann Christian August Heyse (1764–1829)
3.7. Pisarze a wyrazy obce
3.8. Eduard Engel ze Słupska – literaturoznawca, purysta, nacjonalista
3.9. Motywy zwalczania wyrazów obcych w języku niemieckim
4. Walka z wyrazami obcymi w Polsce
4.1. Zapożyczenia w języku polskim
4.1.1. Germanizmy w języku polskim
4.2. Motywy zwalczania wyrazów obcych w języku polskim
4.3. O germanizmach w słowniku spolszczeń Kortowicza (1891)
4.4. O słowniku spolszczeń Władysława Niedźwiedzkiego(1917)
4.4.1. Uwagi ogólne
4.4.2. Artykuły hasłowe w słowniku Niedźwiedzkiego
4.4.3. Germanizmy w słowniku Niedźwiedzkiego
4.5. Poradnik językowy Aleksandra Łętowskiego
5. Wyrazy międzynarodowe i fałszywi przyjaciele tłumacza
5.1. Internacjonalizmy i europeizmy
5.2. Internacjonalizmy w słownictwie sportowym
5.3. O tautonimach, czyli pułapkach leksykalnych
5.3.1. Międzyjęzykowe relacje semantyczne
5.3.2. Przykłady z języków słowiańskich
5.4. Problem wiarygodności słowników niemiecko-polskich
6. Skrzydlate słowa
6.1. Uwagi ogólne
6.2. Skrzydlate słowa Polaków
6.3. Niemieckie skrzydlate słowa w Polsce
6.3.1. Niemieccy pisarze i poeci
6.3.2. Wypowiedzi niemieckich postaci historycznych
6.3.2.1. Skrzydlate słowa sensu largo
7. Język w użyciu
